بەڕێوەبردنی مەترسی (Risk Management)
زۆرێک لە مامەڵەکاران وا دەزانن کە سەرکەوتن لە فۆڕێکس تەنها بە دۆزینەوەی ستراتیژییەکی باش بەدەست دێت، بەڵام لە ڕاستیدا یەکێک لە هۆکارە سەرەکییەکانی ماندووبوون و شکستی مامەڵەکاران، نەبوونی بەڕێوەبردنی دروستی مەترسییە. تەنانەت ئەگەر ستراتیژییەکی باشیشت هەبێت، بەبێ پاراستنی سەرمایە دەتوانیت لە ماوەیەکی کورتدا بەشێکی زۆر لە هەژمارەکەت لەدەست بدەیت.
بەڕێوەبردنی مەترسی بریتییە لە کۆمەڵە یاسا و ڕێگاکانێک کە یارمەتی مامەڵەکار دەدەن سەرمایەکەی بپارێزێت و سنوور بۆ زیانەکانی دابنێت. ئامانجی سەرەکیی ئەم پرۆسەیە پاراستنی سەرمایەیە، چونکە لە جیهانی فۆڕێکسدا پاراستنی سەرمایە گرنگترە لە بەدەستهێنانی قازانجی خێرا.
هەر مامەڵەکارێک کە دەیەوێت لە ماوەیەکی درێژدا لە بازاڕدا بمێنێتەوە و سەرکەوتوو بێت، پێویستە بەڕێوەبردنی مەترسی وەک بەشێکی سەرەکی لە پلانی بازرگانیەکەی دابنێت
بەڕێوبردنی مەترسی چییە؟
بەڕێوەبردنی مەترسی (Risk Management) بریتییە لە کۆمەڵە یاسا و شێوازێک بۆ پاراستنی سەرمایە لە زیانە گەورەکان. لە فۆڕێکسدا هیچ مامەڵەیەک نییە کە دڵنیایی 100% ـی قازانجی هەبێت، بۆیە پێویستە مامەڵەکار پێش چوونە ناو هەر ترەیدێک بزانێت چەند ئامادەیە مەترسی بکات و چۆن سەرمایەکەی بپارێزێت.
زۆرێک لە نوێکاران هەموو سەرنجیان لەسەر قازانجە، بەڵام مامەڵەکارە سەرکەوتووەکان سەرەتا بیر لە پاراستنی سەرمایە دەکەن. چونکە ئەگەر سەرمایەکەت بپارێزیت، هەمیشە دەرفەتی دیکەت هەیە بۆ قازانجکردن. بەڵام ئەگەر بەشێکی زۆری سەرمایەکەت لەدەست بدەیت، گەڕانەوە بۆ قازانجکردن زۆر قورس دەبێت.
ئامانجی سەرەکیی بەڕێوەبردنی مەترسی ئەوە نییە کە هەر مامەڵەیەک ببێتە قازانج، بەڵکو ئەوەیە زیانەکان سنووردار بکرێن و هەژمارەکە بپارێزرێت بۆ ئەوەی مامەڵەکار بتوانێت لە ماوەیەکی درێژدا لە بازاڕدا بمێنێتەوە
یاسای ٪١ و ٪٢
یەکێک لە ناسراوترین یاساکانی بەڕێوەبردنی مەترسی، یاسای 1% و 2% ـە. ئەم یاسایە پێشنیار دەکات کە مامەڵەکار لە هەر مامەڵەیەکدا زیاتر لە 1% یان 2% ی سەرمایەکەی مەترسی پێ نەکات.
بۆ نموونە، ئەگەر هەژمارێکت 1000 دۆلار تێدا بێت، پێویستە لە هەر مامەڵەیەکدا زیانە ڕەنگاوڕەنگەکانت لە نێوان 10 بۆ 20 دۆلاردا سنووردار بێت. بەو شێوەیە، تەنانەت ئەگەر چەند مامەڵەیەکیش بە زیان کۆتایی پێبگەن، هێشتا بەشێکی زۆری سەرمایەکەت پارێزراو دەمێنێتەوە.
ئەم یاسایە یارمەتی مامەڵەکار دەدات هەستەکانی کۆنتڕۆڵ بکات و ڕێگری لەوە بکات کە لە یەک مامەڵەدا مەترسییەکی زۆر بکات. مامەڵەکارانی سەرکەوتوو زۆرجار ئامانجیان پاراستنی سەرمایەیە، نەک بەدەستهێنانی قازانجی زۆر لە ماوەیەکی کورتدا.
بە پابەندبوون بە یاسای 1% و 2%، دەتوانرێت زیانەکان بە شێوەیەکی گونجاو بەڕێوەببرێن و هەژمارەکە بۆ ماوەیەکی درێژتر بپارێزرێت
ڕۆڵی Stop Loss لە بەڕێوبردنی مەترسیدا
Stop Loss یەکێکە لە گرنگترین ئامرازەکانی بەڕێوەبردنی مەترسی لە بازاڕی فۆڕێکسدا. ئەم فەرمانە ڕێگەت پێدەدات پێشوەختە سنوورێک بۆ زیانەکەت دیاری بکەیت، بۆ ئەوەی ئەگەر بازاڕ بە دژی پێشبینییەکەت جوڵایەوە، مامەڵەکە بە شێوەیەکی خۆکار دابخرێت.
زۆرێک لە مامەڵەکاران کاتێک Stop Loss بەکارناهێنن، هیوادارن کە بازاڕ دووبارە بگەڕێتەوە بۆ ئاراستەی دڵخوازیان. بەڵام لە زۆر حاڵەتدا ئەمە وای لێدەکات زیانەکەیان لە سنووری خۆی تێپەڕێت و بەشێکی زۆر لە سەرمایەکەیان لەدەست بدەن.
بەکارهێنانی Stop Loss یارمەتی مامەڵەکار دەدات هەستەکانی وەک ترس و چاوچنۆکی کۆنتڕۆڵ بکات. کاتێک سنووری زیان پێشوەختە دیاری کراوە، پێویست ناکات مامەڵەکار بەردەوام چاودێری بازاڕ بکات یان لە ژێر کاریگەری هەستەکاندا بڕیار بدات.
مامەڵەکارانی سەرکەوتوو زۆرجار هیچ مامەڵەیەک ناکەن بێ ئەوەی Stop Loss بۆ دابنێن. ئەوان دەزانن کە پاراستنی سەرمایە گرنگترە لە هەوڵدان بۆ ڕاکردن لە زیان
ڕێژەی مەترسی بەرامبەر بە قازانج (Risk/Reward)
ڕێژەی مەترسی بەرامبەر قازانج ئامرازێکە کە یارمەتی مامەڵەکار دەدات پێش کردنەوەی هەر مامەڵەیەک هەڵبسەنگێنێت کە ئایا قازانجی چاوەڕوانکراو گونجاوە بەرامبەر ئەو مەترسییەی دەیکات یان نا.
بۆ نموونە، ئەگەر مامەڵەکار ئامادە بێت 10 دۆلار مەترسی بکات بۆ بەدەستهێنانی 20 دۆلار قازانج، ئەوا ڕێژەی مەترسی بەرامبەر قازانج 1:2 دەبێت. واتە بەرامبەر هەر یەک دۆلار مەترسی، دوو دۆلار قازانج چاوەڕوان دەکرێت.
زۆربەی مامەڵەکارە سەرکەوتووەکان هەوڵ دەدەن مامەڵەیەک نەکەن ئەگەر ڕێژەی مەترسی بەرامبەر قازانجی لە 1:2 کەمتر بێت. هۆکارەکە ئەوەیە کە تەنانەت ئەگەر هەموو مامەڵەکانیش سەرکەوتوو نەبن، هێشتا دەتوانن لە ماوەیەکی درێژدا قازانج بەدەست بهێنن.
بەکارهێنانی ئەم ڕێژەیە یارمەتی مامەڵەکار دەدات مامەڵەکان بە وردی هەڵبسەنگێنێت و بڕیارەکانی لەسەر بنەمای ژمارە و پلاندانان وەربگرێت، نەک لەسەر هەست و سۆز
قەبارەی مامەڵە (Position Size)
قەبارەی مامەڵە بریتییە لە بڕی ئەو سەرمایەیەی کە مامەڵەکار بۆ کردنەوەی مامەڵەیەک تەرخانی دەکات. هەڵبژاردنی قەبارەی گونجاو یەکێکە لە بنەما گرنگەکانی بەڕێوەبردنی مەترسی، چونکە دەتوانێت ڕاستەوخۆ کاریگەری لەسەر بڕی قازانج و زیان هەبێت.
زۆرێک لە مامەڵەکارانی نوێ بەهۆی هیوای قازانجی زۆرەوە قەبارەی مامەڵەکان زیاتر لە پێویست هەڵدەبژێرن. ئەمەش وای لێدەکات تەنانەت جوڵەیەکی بچووکی بازاڕ ببێتە هۆی زیانێکی گەورە. لەبەرامبەردا، هەڵبژاردنی قەبارەیەکی گونجاو یارمەتی مامەڵەکار دەدات زیانەکانی سنووردار بکات و سەرمایەکەی بپارێزێت.
قەبارەی مامەڵە دەبێت لەگەڵ بڕی سەرمایە، ئاستی Stop Loss و یاساکانی بەڕێوەبردنی مەترسی گونجاو بێت. مامەڵەکارانی سەرکەوتوو سەرەتا بڕی مەترسی دیاری دەکەن، پاشان قەبارەی مامەڵەکە لەسەر ئەو بنەمایە هەڵدەبژێرن.
لە کۆتاییدا، ئامانج لە هەڵبژاردنی قەبارەی دروست ئەوەیە کە هیچ مامەڵەیەک نەبێتە هۆی زیانێکی گەورە بۆ هەژمارەکە
هەڵە باوەکانی بەڕێوبردنی مەترسی
هەرچەندە زانینی بنەماکانی بەڕێوەبردنی مەترسی گرنگە، بەڵام زۆرێک لە مامەڵەکاران بەهۆی هەڵەی دووبارەبووەوە بەشێکی زۆر لە سەرمایەکانیان لەدەست دەدەن. ناسینەوەی ئەم هەڵانە یارمەتیدەرە بۆ دوورکەوتنەوە لێیان و پاراستنی هەژمار.
١. مامەڵەکردن بە قەبارەی زۆر
یەکێک لە هەڵە هەرە باوەکان ئەوەیە کە مامەڵەکار قەبارەیەکی زۆر گەورە هەڵبژێرێت بە هیوای قازانجی زۆر. ئەم کارە دەتوانێت زیانە بچووکەکانیش بگۆڕێت بۆ زیانێکی گەورە.
٢. بەکارنەهێنانی ستۆپ لۆس
هەندێ مامەڵەکار پێیان وایە بازاڕ دووبارە بۆ ئاراستەی دڵخوازیان دەگەڕێتەوە، بۆیە Stop Loss بەکارناهێنن. ئەمەش زۆرجار دەبێتە هۆی لەدەستدانی بەشێکی زۆر لە سەرمایە.
٣. مەترسیی زۆر لە یەک مامەڵە
دانانی بەشێکی زۆر لە هەژمار لە یەک مامەڵەدا هەڵەیەکی گەورەیە. هیچ مامەڵەیەک دڵنیایی سەد لە سەدی نییە، بۆیە پێویستە مەترسی سنووردار بکرێت.
٤. هەوڵدان بۆ گەڕاندنەوەی زیان
دوای زیانکردن، هەندێ مامەڵەکار هەوڵ دەدەن بە خێرایی زیانەکەیان بگەڕێننەوە. زۆرجار ئەم هەڵسوکەوتە دەبێتە هۆی زیانێکی زیاتر و تێکچوونی پلانی مامەڵە.
٥. پابەندنەبوون بە یاساکان
زۆرێک لە مامەڵەکاران پلانیان هەیە، بەڵام لە کاتی مامەڵەکردندا پابەند نابن بەو یاسایانەی خۆیان داناون. ئەم کارەش دەبێتە هۆی بڕیاردانی هەستیار و ئەنجامە نالەبارەکان
چەند ڕێنمایییەکی پراکتیکی بۆ پاراستنی سەرمایە
بەڕێوەبردنی مەترسی تەنها بریتی نییە لە زانینی یاسا و بنەماکان، بەڵکو پێویستە لە هەموو مامەڵەیەکدا جێبەجێ بکرێت. ئەم ڕێنماییانە دەتوانن یارمەتیدەری مامەڵەکار بن بۆ پاراستنی سەرمایە و کەمکردنەوەی زیانەکان.
١. سەرمایە بپارێزە پێش بیرکردنەوە لە قازانج
ئامانجی یەکەم لە مامەڵەکردندا پاراستنی سەرمایەیە. کاتێک سەرمایەکەت پارێزراو بێت، هەمیشە دەرفەتی نوێت هەیە بۆ قازانجکردن.
٢. هەموو مامەڵەیەک نابێت ببێتە قازانج
هیچ ستراتیژییەک نییە کە هەموو کات سەرکەوتوو بێت. قبوڵکردنی زیان وەک بەشێکی ئاسایی مامەڵەکردن یارمەتیت دەدات ئارامتر بڕیار بدەیت.
٣. پابەند بە پلانی مامەڵەکەت بە
پێش کردنەوەی هەر مامەڵەیەک، خاڵەکانی چوونە ژوورەوە، دەرچوون و بڕی مەترسی دیاری بکە. پاشان بەو پلانە پابەند بە و بە هەست بڕیار مەدە.
٤. زیانەکان بە خێرایی سنووردار بکە
کاتێک بازاڕ بە دژی پێشبینییەکەت دەجوڵێتەوە، هەوڵ مەدە زیانەکە بشاریتەوە. سنووردارکردنی زیانە بچووکەکان باشترە لە ڕووبەڕووبوونەوەی زیانێکی گەورە.
٥. فێربە و بەردەوام خۆت پەرە پێبدە
بازاڕە داراییەکان هەمیشە گۆڕانکاریان تێدا ڕوودەدات. خوێندنەوە، فێربوون و هەڵسەنگاندنی مامەڵەکانی پێشوو دەتوانێت یارمەتیت بدات ببیتە مامەڵەکارێکی باشتر
کۆتایی
بەڕێوەبردنی مەترسی یەکێکە لە گرنگترین بنەماکانی سەرکەوتن لە بازاڕی فۆڕێکسدا. زۆرێک لە مامەڵەکاران سەرنجیان تەنها لەسەر دۆزینەوەی دەرفەتی قازانجە، بەڵام مامەڵەکارە سەرکەوتووەکان سەرەتا بیر لە پاراستنی سەرمایە دەکەن. چونکە پاراستنی سەرمایە بناغەی بەردەوامبوون و سەرکەوتنی درێژخایەنە.
بەکارهێنانی یاساکانی وەک سنووردارکردنی مەترسی لە هەر مامەڵەیەکدا، دانانی Stop Loss، هەڵبژاردنی قەبارەی گونجاوی مامەڵە و پابەندبوون بە پلانی مامەڵە، دەتوانێت یارمەتی مامەڵەکار بدات زیانەکانی کۆنتڕۆڵ بکات و بڕیارەکانی بە شێوەیەکی لۆجیکی وەربگرێت.
لە کۆتاییدا، سەرکەوتن لە فۆڕێکس تەنها بە زانینی ئاراستەی بازاڕ بەدەست نایەت، بەڵکو بە توانای پاراستنی سەرمایە و بەڕێوەبردنی مەترسیش پەیوەستە. هەر مامەڵەکارێک بتوانێت ئەم بنەمایانە جێبەجێ بکات، هەنگاوێکی گەورەی هەڵگرتووە بەرەو گەیشتن بە ئامانجە داراییەکانی
